Lies & Teije's reis website

Ons eerste bezoek aan Sofia, de hoofdstad van Bulgarije


Home -> Europa -> Bulgarije -> Reisverslag Bulgarije -> 14 mei 2019

Dinsdag 14 mei, ons eerste bezoek aan Sofia, de hoofdstad van Bulgarije

Het heeft de hele nacht geregend en we zijn blij dat het 's ochtends snel droog wordt. Tegenover de bushalte (lijn 2) kopen we 4 buskaartjes in een kiosk want we hebben gelezen dat je in de bus gepast moet betalen en een enkeltje kost 1,60 Lev (ongeveer 80 cent). In de bus leggen twee meisjes die een klein beetje Engels kennen ons uit dat we de kaartjes zelf moeten afstempelen of beter gezegd er gaatjes in prikken. Volgens Teije een systeem dat vroeger in het Oostblok gebruikelijk was in het openbaar vervoer. We vragen hen wat het Bulgaarse woord voor 'dankjewel' is, dat is altijd handig om te weten. Het is iets als 'blakondarja'. We moeten er bij de 5e stop uit en dat is nog wel even lastig want de trolleybus zit stampvol. Daardoor zien we helaas ook niet zoveel van de wijken waar we doorheen rijden.
Het Vassil Levski Monument in het centrum van Sofia Grote reclameposter bij het Vassil Levski Monument in SofiaEn dan moeten we eerst maar eens oriënteren waar we zijn. Teije heeft meestal een redelijk richtinggevoel in steden maar vandaag even niet. We lopen gewoon op het eerste het beste monument af en dan komen we er wel achter: dit is het Vassil Levski monument ter ere van een nationale held en revolutionair die de vrijheidsbeweging tegen het Ottomaanse Rijk hielp opzetten.
Hier dicht bij het centrum ziet de stad er heel wat beter verzorgd uit. In plaats van de voormalige communistische propoganda is nu overal reclame te zien, het kapitalisme heeft ook hier gewonnen.
Een korte geschiedenisles: Sofia bestaat al een paar duizend jaar en was tijdens de periode van het Romeinse Rijk al de hoofdstad van de regio en heette destijds Ulpia Serdica naar de Thracische stam de Serden die hier een nederzetting hadden. In 447 werd de stad door de Hunnen verwoest maar door Justinius I van Byzantium weer herbouwd onder de naam Triaditsa. In 809 veroverden de Bulgaren de stad en met de naam Sredets werd het onderdeel van het Eerste Bulgaarse Rijk maar 2 eeuwen later weer veroverd door Byzantium om anderhalve eeuw later opgenomen te worden in het Tweede Bulgaarse Rijk. In 1376 werd de stad hernoemd tot Sofia naar St. Sofia aan wie een kerk geheiligd was in de stad.
Haar standbeeld gaan we later nog tegenkomen en als we wat meer over haar lezen komen we erachter dat morgen, 15 mei, haar feestdag is. Ze wordt ook wel 'koude Sofia' of ijsvrouw genoemd omdat de dagen ervoor, van 11 t/m 14 mei de IJsheiligen worden genoemd. Zou het daarom zo koud zijn? We hebben bijna spijt dat we geen jassen hebben meegenomen.
In 1382 veroverde het Ottomaanse Rijk de streek en werd Sofia hoofdstad van de provincie Roemelië. Pas in 1878 werd Sofia van de Turken bevrijd door de Russen en hoofdstad van het autonome prinsdom en later vorstendom van Bulgarije. Veel van de islamitische gebouwen die in de Ottomaanse tijd in de stad waren gebouwd, werden verwoest en de Turkse families, die in alle eeuwen van overheersing naar Sofia waren verhuisd, ontvluchtten de stad.
In de 2e wereldoorlog schaarde Bulgarije zich achter Duitsland en werd aan het einde bezet door de Russen waarna Sofia hoofdstad werd van de communistische republiek Bulgarije. Sofia is nog steeds de hoofdstad maar nu van een democratisch land dat al sinds 2007 lid is van de Europese Unie.
Nationale kunst galerij, Sofia Monument in het Ohridski park, SofiaHet centrum van Sofia is ruim opgezet met brede lanen, veel pleinen en parken en overal van die monumentaal grote gebouwen zoals een wereldstad dat graag laat zien, hoewel er niet echt beroemde of bijzondere bij zitten. Maar op iedere straathoek of plein zie je wel een imposant gebouw zoals de Nationale Kunstgalerij (een voormalig paleis) waar een paar exposities (modern en middeleeuws) te zien zijn. De parken worden hier tuinen genoemd, die overal in en rond het centrum te vinden zijn. En ze staan vol met beelden, helaas vaak zonder begeleidende tekst anders hadden we er iets meer over kunnen vertellen. In de St. Kliment Ohridski tuin is een kleine botanische tuin te bezoeken.
Bulgaarse academie van wetenschappen, SofiaOmdat we ons nog een beetje moeten oriënteren drinken we eerst even een kop koffie in de zon aan de rand van een park. Als we naar binnen lopen om af te rekenen en netjes onze kopjes meebrengen en op de bar zetten, wordt iemand uit de keuken kwaad op me: daar mogen geen kopjes staan, snap je dat niet... met een Bulgaarse vloek erachteraan waarschijnlijk. Nou zeg, wil je eens behulpzaam zijn! Op dat stukje bar mag alleen maar voedsel staan. Tuurlijk, logisch. Nou, voortaan laat ik de kopjes wel staan en hier komen we niet weer.
Langs het oudste instituut van Sofia, de Bulgaarse Academie van Wetenschappen lopen we verder naar het centrum.
Een vliegtuig boven de Aleksandar Nevski kathedraal De Aleksandar Nevski kathedraal in SofiaVanuit de verte hadden we de Alexander Nevski kathedraal al gezien en lopen er nu wat dichter heen: de kathedraal domineert een groot plein en is een van de grootste orthodoxe kerken in de wereld. Blijkbaar heeft Sofia een druk vliegveld want om de paar minuten vliegt er wel een vliegtuig over de stad en ze lijken vlak over de Neo-Byzantijnse kathedraal te gaan die aan het begin van de 20e eeuw werd gebouwd ter ere van de Russische soldaten die omkwamen in de oorlog tegen de Ottomanen waardoor Bulgarije bevrijd werd. Er kunnen maar liefst 5.000 mensen in. Wij vinden de buitenkant vooral mooi door de vele koepels. Er zijn 12 klokken waarvan de grootste 3 meter hoog is en 3 ton weegt.
Tentoonstelling in de crypte van de Aleksandar Nevski kathedraal Kleurrijke schildering, crypte van de Aleksandar Nevski kathedraalBinnen is de kerk, zoals vrijwel alle orthodoxe kerken, rijk versierd met veel (blad)goud en schilderingen. Interessanter vinden we de crypte waar een deel van de Nationale Kunstgalerij tentoongesteld staat, allemaal kerkelijke zaken uiteraard. De crypte was bedoeld als graftombe voor de Bulgaarse koningen maar er is nooit iemand begraven.
We worden vriendelijk ontvangen door het personeel dat ons uitleg geeft over de collectie en we krijgen een ethymologisch verhaal over 'blakondarja' te horen als we dat woord gebruiken om ze te bedanken. Maar dat was te lastig om te onthouden.
St. Joris en de draak, crypte van de Aleksandar Nevski kathedraal St. Joris en de draak, crypte van de Aleksandar Nevski kathedraalDit schijnt de grootste collectie van orthodoxe iconen van Europa te zijn en wat me vooral opvalt zijn de kleuren die zelfs op eeuwenoude doeken nog heel helder lijken. Maar er zijn ook andere kostbare stukken bij waaronder een 500 jaar oude bijbel waarvan de omslag verguld is. Veel van de iconen beelden dezelfde taferelen af zoals Joris en de draak hoewel deze heilige waarschijnlijk nooit bestaan heeft. Een van de kenmerken van de ortodoxe kerk is dat men vindt dat al het religieuze al geopenbaard is en dat er dus niets meer veranderd mag worden in het geloof. Traditie is het meest belangrijk en dat zie je terug in de iconen en de orthodoxe kunst in het algemeen. Onverwachte dingen zul je niet vinden en veel lijkt op elkaar, zelfs uit verschillende eeuwen. Na een half uur hebben we dan ook genoeg gezien.
Heilige synode van de Bulgaarse orthodoxe kerk, SofiaDe orthodoxe of Byzantijnse kerk heeft zich in de 11e eeuw afgescheiden van de katholieke kerk en is nu vooral georganiseerd in nationale kerken. Zo heb je de Russisch ortodoxen, de Griekse, de Bulgaarse, enzovoort, maar het is gewoon hetzelfde geloof dus niet verschillende richtingen. En allemaal hebben die een heilige synode, het hoogste kerkorgaan. Wij hebben niet zoveel met religie maar ook hier heeft het mooie kunst en bouwwerken opgeleverd zoals het gebouw van de Bulgaars-orthodoxe heilige synode. Veel monumentale gebouwen in het centrum van Sofia zijn trouwens opgeknapt dankzij fondsen van de Verenigde Naties.
Leeuwenstandbeeld bij het monument voor de onbekende soldaat, Sofia Het monument voor de onbekende soldaat, SofiaAan de zijkant van de 6e eeuwse St. Sofia kerk zien we het monument voor de onbekende soldaat en ervoor brandt een eeuwige vlam. Maar het heeft even geduurd voor dit monument er kwam want Bulgaarse intellectuelen argumenteerden dat een monument voor onbekende soldaten inhield dat hun namen vergeten zouden worden, al die honderdduizenden die hun leven voor de vrijheid van Bulgarije hadden gegeven. En ook de bijbehorende leeuw kon op nogal wat kritiek rekenen want een zittende leeuw zou een metafoor zijn voor het loslaten van nationale ideeën. Wat een gevoeligheden allemaal!
Ivan Vazov nationaal theater Ivan Vazov nationaal theaterOnze voeten zijn wel aan wat rust toe en op een pleintje voor het beroemde neoclassicistische Ivan Vazov nationaal theater vinden we een overdekt terras waar we een goedkoop maar lekker broodje eten. Heerlijk om even te zitten want ook al is het centrum van Sofia niet heel groot, ongemerkt maak je toch heel wat kilometers. Het theater waar we op uitkijken is trouwens het oudste theater van Bulgarije, ontworpen door Weense architecten. Na bombardementen in de 2e wereldoorlog werd het in 1945 opnieuw opgebouwd. Van binnen schijnt het ook erg mooi te zijn maar het is nu gesloten.
Fontein in het stadspark van Sofia Schakers in het stadspark van SofiaTegenover het theater is een vijver met fontein en een levendig parkje waar een groep mannen schaak spelen, dammen of toekijken naar het spel van anderen. Dit park is het hart van de stad en het oudste van Sofia. Het wordt simpel de Stadstuin genoemd en bestaat sinds 1872. Tot 1999 domineerde een mausoleum voor de eerste communistische leider van Bulgarije, Georgi Dimitrov het park. Erin lag zijn gebalsemde lichaam maar na de val van de Sovjet-Unie en de democratisering van het land werd het lichaam weggehaald, gecremeerd en elders begraven. In 1999 werd zelfs het hele gebouw, tegen de wens van de meerderheid van de bevolking, vernietigd.
Beeldengroep in de stadstuin van Sofia Beelden in de stadstuin van SofiaIn de communistische periode gingen parades ook vaak door dit park, nu staan er vooral veel standbeelden waarvan de meeste nog uit die tijd stammen maar helaas staat nergens een informatiebordje bij zodat we geen idee hebben waar de mensen op de linkerfoto naar luisteren. Maar het zou ons niet verbazen als het Bulgaren moeten voorstellen die vol hoop luisteren naar het geluid van Russische vliegtuigen die het land kwamen bevrijden van de fascisten. Het beeld rechts lijkt meer op een soort kruisridder maar we hebben eerlijk gezegd geen idee, suggesties zijn welkom.
In de loop van de 20e eeuw werden er veel meer parken in Sofia aangelegd, vaak met allerlei voorzieningen om ze aantrekkelijk te maken voor de bezoekers. En overal monumenten en beelden en allemaal prima onderhouden.
Bedelaar in Sofia Een wc in een verwaarloosde flat, SofiaDan gaan we op zoek naar een wc maar dat is nog niet zo gemakkelijk. In een winkelstraat komende we de enige bedelares tegen die we deze dagen zien, een vrouwtje met een deken over zich heen en omringd door duiven. Maar in westerse steden hebben we vaak heel wat meer bedelaars gezien. Een bordje met wc erop vinden we iets verder in een soort halfleeg winkelcentrum. We moeten het hele gebouw door, dan de trappen op naar de tweede verdieping waar verwaarloosde appartementen zijn en in een gang is een wc met een bordje dat het 50 lev kost, 25 eurocent.
De Banya Bashi moskee in Sofia De grootste synagoge in zuidoost Europa staat in SofiaErgens in de buurt moet het Bulgaarse VVV zijn maar die vinden we niet. Gelukkig hebben we al genoeg info van internet gehaald en lopen door naar de Banya Bashi moskee, een van de oudsten in Europa (16e eeuw). De moskee wordt nog steeds gebruikt maar buiten de gebedstijden mogen zowel mannen als vrouwen gratis naar binnen. De naam Banya Bashi betekent vele baden en de moskee is gebouwd boven thermale bronnen. Hier kun je nog goed de Ottomaanse architectuur zien en de wanden van de moskee zijn binnen prachtig versierd met teksten uit de koran.
Tegenover de moskee staat de Sofia synagoge, een van de grootste in Europa. Er kunnen 1300 mensen in maar de meeste Joden uit Sofia zijn naar Israel geëmigreerd.
Gebeeldhouwde pilaar bij de Banya Bashi moskee in Sofia Gebeeldhouwde pilaar bij de Banya Bashi moskee in SofiaEen stukje voor de moskee en de synagoge, vlakbij de McDonalds in het centrum, zien we een prachtig gebeeldhouwde pilaar.
Ook hier hebben we geen idee waar dit monument voor is maar aangezien het kunstwerk speels is uitgevoerd zal het wel niet uit de communistische tijd stammen.
Veel beelden uit die tijd zijn ondertussen uit het straatbeeld verdwenen omdat men sommige politiek niet meer correct vond. Er staan er trouwens nog genoeg maar het schijnt dat vandalen (of politiek gemotiveerde mensen) regelmatig die kunstwerken bekladden of een kleurtje geven. Zo heeft Rusland al eens geklaagd dat een bepaald oorlogsmonument voor de Russen geverfd was alsof het om Amerikaanse superhelden ging.
Gebeeldhouwde pilaar bij de Banya Bashi moskee in Sofia Het regionaal geschiedenis museum in SofiaIn het park achter de moskee liggen de voormalige gebouwen van de mineraalbaden (uit de 20e eeuw dus niet de Ottomaanse baden) maar sinds een paar jaar is er het regionaal geschiedenis museum gehuisvest. Het museum toont de geschiedenis van Sofia en de streek eromheen van 6.000 v.c. tot het heden. Daarnaast zijn er ook vaak tijdelijke tentoonstellingen. De prijs is 6 lev (3 euro) maar wil je fotograferen dan betaal je 15 lev (7,50 euro) extra. Dat hebben we er niet voor over. De suppoosten hier zijn een stuk minder vriendelijk dan in de crypte, sjachrijnig lopen ze rond om iedereen in de gaten te houden.
Restanten van de oude stad Serdika in Sofia Openlucht museum Serdika in SofiaEr wonen meer dan een miljoen inwoners in Sofia en de stad heeft een uitgebreid openbaar vervoer systeem, ook een metro. Bij de aanleg van de tweede metrolijn ontdekte men tussen 2010 en 2012 restanten van de Romeinse stad Serdica. Er is 9.000 m² blootgelegd en het meeste kun je gratis bezoeken. Vanaf de moskee naar de Sveti Petka kerk kun je er bovenlangs lopen of ondergronds tussen de resten die grotendeels uit de 4e tot 6e eeuw n.c. stammen maar er zijn ook oudere delen gevonden. En dat alles slechts een paar meter onder het huidige straatniveau.
De oude stad Serdika in Sofia is gedeeltelijk opgegravenTwee archeolgische teams hebben zoveel mogelijk onderzocht en men heeft zijn best gedaan er een soort openluchtmuseum van te maken wat zeker goed gelukt is. We weten niet in hoeverre de aanleg van de metro vertraging heeft opgelopen door deze vondsten maar zoveel mogelijk van de oude stad is bewaard gebleven en ook dit jaar is er weer een nieuw deel voor het publiek open gesteld. Wie weet wat er allemaal nog meer te vinden is. Het doet een beetje denken aan Thessaloniki waar delen van de oude stad ook zichtbaar zijn tussen de winkelstraten. De opgravingen gaan gewoon door en deze maand is er nog een graftombe gevonden.
De kerk van St Petka van de zadelmakers in Sofia De Sveta Nedelya kathedraal in SofiaAls we terug lopen naar het voetgangersgebied in het centrum komen we nog langs de St. Petka, een middeleeuws kerkje dat ook gedeeltelijk onder straatniveau ligt met muren van een meter dik, en de Sveta Nedelya kathedraal die in 1925 verwoest werd toen een groep communisten een bomaanslag uitvoerden tijdens een begrafenis waarbij tsaar Boris III van Bulgarije het doelwit was. Vlak ervoor had hij een communistische opstand de kop ingedrukt waarbij zo'n 10.000 mensen stierven. Ook bij de bomaanslag waren er nogal wat slachtoffers, maar de tsaar en zijn familie niet.
We zijn nu behoorlijk uitgeput van de lange wandeling waarbij we nog veel meer imposante gebouwen en standbeelden zien, te veel om op te noemen en ik word eerlijk gezegd ook wel een beetje moe van al die indrukken. Je krijgt zoveel informatie in een korte tijd en je weet dat je de helft binnen een week alweer vergeten ben.
Warme chocolademelk in Sofia Uitzicht op de Vitosha berg vanaf het centrum van SofiaIn een winkelstraat bestel ik een kop warme chocolademelk want met 15 graden is het niet echt warm. Wat ik krijg is lijkt meer op een kop warme chocola, zonder de melk. Naast het mierzoete drankje legt de ober ook nog eens en aantal suikerzakjes neer. Alsof iemand dat er nog bij in zou doen! Achter ons zien we in de verte het Vitosha gebergte waar nog sneeuw ligt. We lezen nu ook dat Sofia op ruim 500 meter hoogte ligt en dat het daardoor vaak een stuk kouder is dan op de laagvlaktes.
Na deze lange pauze willen we nog een paar dingen zien maar als we de ober iets aanwijzen op de kaart stuurt hij ons helemaal de verkeerde kant op. We zien nog een aantal kerken en beelden maar het wordt steeds killer en het dreigt te gaan regenen. Het is al een lange dag geweest dus besluiten we naar huis terug te gaan. Op de terugweg gaan we nog even de Alexander Nevski Kathedraal in maar komen er bijna niet meer uit omdat net 2 bussen met Nederlanders zijn gearriveerd die de kerk naar binnen willen. Wat doen die Nederlanders toch hier? Zelfs in Bulgarije ontkom je niet aan ze.
Als we denken de juiste bushalte hebben gevonden vragen we de chauffeur of deze naar onze wijk gaat maar hij doet nors alsof hij ons niet snapt. Gelukkig helpen de medepassagiers ons en wijzen ook de plek aan waar we moeten uitstappen hoewel we die zelf ook wel herkennen. We zijn blij als we op de bank zitten, onze voeten en mijn rug voelen erg pijnlijk van de lange wandelingen. We worden oud...

 


© Teije & Elisabeth 2000 - 2019 Naar boven