Schotland werd al vroeg bewoond en de bewoners waren zeer
ijverig wat bouwwerken betreft; ijveriger dan de Hollanders met die
paar hunebedden. We tonen hier een aantal foto's van prehistorische
graven en steencirkels die wij hebben bezocht, maar dat zijn maar een
handje vol. Wel kun je soms doorklikken voor meer informatie en staat
onderaan een lijst met links naar info en foto's van meer oudheden.
Langzamerhand hopen wij deze lijst uit te breiden. Voor informatie over
de geschiedenis klik hier.
De oudheden staan op alfabetische volgorde. We hopen de lijst langzamerhand
wat uit te kunnen breiden in de toekomst.
Diverse interessante links over Schotse prehistorische oudheden
Beauly steencirkel
Deze steencirkel ligt verborgen in een hoekje van een weiland
in de buurt van Beauly. Onze hoteleigenaar, Iain Campbell, liet hem ons
zien; zelf zouden we hem nooit gevonden hebben en er is ook geen verwijzing
op internet te vinden. Er staat ook geen bordje bij.
De cirkel is nog redelijk kompleet, maar flink overgroeid.
Opvallend is dat het midden een kuil vormt. Misschien dat iemand ooit een
opgraving heeft uitgevoerd.
Carn Liath
Carn Liath is één van de vele honderden brochs
(versterkte nederzetting of fort). Deze ligt langs de oostkust vlakbij
Golspie. Rond de broch zijn nog de restanten van huisjes te zien waar
de mensen woonden. De broch zelf werd waarschijnlijk alleen gebruikt
in tijden van konflikt met een naburige stam of invallen vanuit de zee.
Vlakbij het Culloden battlefield (ten zuidoosten van Inverness,
Hooglanden) staan een drietal grafheuvels met een steencirkel eromheen.
De monumenten zijn ergens tussen 3.500 en 1.500 v.Chr. gebouwd, maar er
is eigenlijk niets bekend over de bouwers. Het grafveld strekt zich uit
over een aantal kilometers langs de rivier, maar op deze plek zijn een aantal
goed bewaarde cairns te zien en is er duidelijke informatie aanwezig.
Er zijn 2 zogenaamde ganggraven (passage-graves) en 1 ringgraf.
Het ringgraf is een ruimte die volledig omcirkeld is door een grafheuvel;
bij de ganggraven loopt vanaf de buitenkant een smalle tunnel naar het centrale
gedeelte van het graf.
Het graf dat het meest rechts op het terrein ligt, is een
ganggraf. Er zijn zowel resten van crematies gevonden als van begrafenissen.
De grafkamer was vroeger afgesloten, maar is nu open zodat
bezoekers kunnen zien hoe een dergelijk graf er van binnen uitzag.
In het midden staat een ringgraf dat geen toegang biedt tot
het centrale gedeelte. In dit graf zijn alleen crematieresten gevonden.
Dit graf is niet zo hoog als de ganggraven. Misschien werd
het ganggraf vaker gebruikt en waren ze hoger om mensen door te laten. Dat
zou suggereren dat het ringgraf slechts eenmalig werd gebruikt.
In het zuidwesten van het terrein staat nog een ganggraf.
Ook hier staat een aantal stenen in een cirkel om het graf heen. De doorgaande
weg snijdt een gedeelte van deze cirkel en één steen staat
aan de overkant van de weg.
Ook in dit graf zijn resten van begrafenissen gevonden.
Op sommige stenen rond de grafheuvels zijn kleine inkervingen
(cupmarks) te zien. Niemand weet echter of die een speciaal doel hebben,
wel is duidelijk dat ze kunstmatig zijn aangebracht.
Op deze
site vind je meer informatie over deze graven.
Corriemony Chambered Cairns
Bij Corriemony (Glen Urquhart, ten westen van Loch Ness) staat
een grafheuvel met daaromheen staande stenen. In het midden van de grafheuvel
is een ronde ruimte. Het monument dateert uit ongeveer 3.000 v.Chr.
Het graf is in 1952 opgegraven en is zodanig gerestaureerd dat
het een goed beeld geeft hoe een dergelijke grafheuvel is opgebouwd. Een
afrastering voorkomt dat vee bij de grafheuvel kan komen.
De grafheuvel biedt toegang tot de centrale kamer via een lage
gang. Het dak boven de ruimte (de top van de heuvel) is weggelaten zodat
van boven goed te zien is hoe de kamer eruit zag.
In de grafkamer werd 1 lichaam gevonden. Deze zal ongetwijfeld
in een museum liggen maar we weten niet waar.
Cullerlie
De steencirkel van Cullerlie bestaat uit een buitenring van
staande stenen waarbinnen 8 kleine graven liggen. Het is gedeeltelijk gerestaureerd.
Ieder graf wordt ook weer gemarkeerd door omringende liggende
stenen. In de graven werd de as van crematies bewaard.
Op deze
site staan meer foto's van deze steencirkel.
Dun Telve
Op het schiereiland Glenelg zijn de restanten van 2 brochs
te vinden, forten uit het ijzeren tijdperk. De torens moeten oorspronkelijk
zo'n 10 meter hoog zijn geweest met verschillende verdiepingen. Waarschijnlijk
dienden ze ter bescherming van nabijgelegen nederzettingen.
Er is slechts één kleine ingang die gemakkelijk
met een grote steen afgesloten kan worden. Daardoor zal het een effectieve
constructie zijn geweest om kleine groepen mensen te beschermen tegen plunderaars.
De muren zijn behoorlijk dik en er liep een trap tussendoor
waarvan nog wat resten te zien zijn. De binnenplaats heeft een diameter
van zo'n 8 meter.
Op deze
site staat iets meer informatie over deze broch.
Easter Aquhorthies
Eén van de vele 'recumbent stone circles', oftewel liggende
steencirkel die eigenlijk alleen in Engeland en Ierland te vinden zijn.
Deze staat in de streek rond Aberdeen waar meer dan 90 van deze cirkels
zijn. Waarschijnlijk hadden ze te maken met het aangeven van de seizoenen.
De steencirkel is waarschijnlijk zo'n 4000 tot 5000 jaar geleden
gebouwd door boeren en bestaat uit 11 opstaande stenen, een liggende (de
recumbent) en 2 stenen platen aan weerszijden ervan.
Op deze
site staat iets meer informatie over deze steencirkel.
Hill o' Many Stanes
Zoals je steencirkels in Engeland hebt, zo heeft het noorden
van Schotland verschillende plekken waar recht rijen van stenen staan,
allemaal zo'n 4000 jaar oud. De betekenis ervan is onbekend, maar waarschijnlijk
had de plek een religieuze of ceremoniële waarde.
Loanhead of Daviot bestaat eigenlijk uit 2 prehistorische
sites: een 'recumbent stone circles', oftewel liggende steencirkel die zo'n
5000 jaar geleden werd geplaatst en direkt erbij een crematie begraafplaats
die echter pas 1500 jaar later werd aangelegd.
In het bronzen tijdperk werden de oudere steencirkels waarschijnlijk
niet meer geassocieerd met vruchtbaardheidsriten en jaargetijden-kalenders,
maar meer met de dood.
Op deze
site staat meer informatie over deze prehistorische plek.
Lonbuie steencirkel
In de buurt van Beauly kwamen we toevallig langs een doodlopende
weg een steencirkel tegen die grotendeels in de voortuin van iemand
staat. Verder hebben we hier geen gegevens over kunnen vinden en de
bewoner was niet thuis.
Maiden Stone
De Maiden Stone is een plaat van roze graniet en bijna 3,2m
hoog. De steen is ongeveer 1.200 jaar oud (rond 800 AD) en hoewel veel van
de betekenis ervan niet meer is vast te stellen, moet de plek toch van groot
belang zijn geweest voor de toenmalige bevolking van de Garioch, het hart
van de Pictische provincie Mar. De christelijke boodschap van de steen (een
kruis) is vermengd met voor-christelijke symbolen. De Picten waren destijds
net gekerstend en wilden het oude geloof waarschijnlijk niet zonder meer
de rug toekeren!
Het verhaal gaat dat een vluchtende vrouw (na een verloren weddenschap)
werd ingehaald door de duivel. Toen ze een gebed uitsprak veranderde god
haar in een steen. De duivel had haar schouder echter al aangeraakt en die
plek zou het driehoekje zijn dat uit de steen verdwenen is.
Picardy Stone
De Picardy Stone werd al in de 6e of 7e eeuw gemaakt en is daarom één
van de eerste gegraveerde Pictische stenen in dit gebied, nog voordat de
bevolking gekerstend werd of het schrift gebruikte. Eén van de laatste
prehistorische monumenten dus. Het staat nog op de originele plek waar het
geplaatst werd, een zeldzaamheid voor Pictische stenen. Het staat duidelijk
in zicht van het Dunnideer heuvelfort, een Pictische versterkte plaats waar
waarschijnlijk een Pictisch stamhoofd verbleef.
Op het terrein van het Inveraray Castle staat deze menhir of staande
steen. We hebben wel hier en daar andere websites met 1 of 2 foto's
gezien, maar geen enkele met meer informatie. Je kunt in ieder geval
zo het kasteelterrein oprijden om de steen te bekijken.
Steencirkels in het Tay stroomgebied rond Fortingall
In het stroomgebied van de Tay zijn veel prehistorische overblijfselen
te vinden, vooral steencirkels. We zijn er een paar tegengekomen, soms zomaar
in een weiland langs de weg, zonder verdere aanduiding.
Deze steencirkels zijn te vinden in de buurt van Fortingall
waar eveneens de waarschijnlijk oudste taxusboom van Europa staat (4000
jaar oud) en Drummond Hill waar Koningin Sybilla van Schotland in de 13de
eeuw werd begraven.
Interessante websites over prehistorische
oudheden