Op onze laatste hele dag in Marrakesh doen we het lekker
rustig aan. We hebben alle bezienswaardigheden gezien en hoeven alleen nog
wat souvenirs te kopen. Ook lopen we even langs onze 'favoriete' bedelaar.
Hij is altijd zo blij om ons te zien en groet ons iedere keer uitvoerig
ook al geven we hem niet altijd iets. Vandaag wel.
Op weg naar het Jemaa el Fna plein stoppen we nog een
keer bij een cafeetje want het is alweer heet, warmer dan de afgelopen
dagen, maar gelukkig niet meer zo broeierig en benauwd. Bij het plein
zoeken we één van onze vaste plekjes op een dakterras op.
Alle acrobaten, slangenbezweerders en verhalenvertellers lijken
ook last te hebben van de warmte want ze houden zich aardig rustig. De drukte
op straat en op het plein is als vanouds en er gebeurt nog genoeg om te
bekijken.
Aan de ene kant hebben we mooi uitzicht over het Jemaa
el Fna plein en de Koutoubia moskee, de 'wachter van de woestijn', aan
de andere kant zien we de daken van de armoediger buurten die grenzen
aan de souks.
Na een tijdje krijgen we toch wel zin om nog even over het
plein te lopen en voor een laatste keer door de souks te dwalen. De belangrijkste
souks liggen ten noorden van het Jemaa el Fna plein en het is er koeler
doordat de straatjes zo smal zijn en vaak overdekt met riet.
Er zijn meerdere souks met verschillende namen en vroeger
waren de ambachten en gildes geconcentreerd per souk, de leerlooiers bij
de leerlooiers enzovoorts. Nu is dat allang niet meer zo en waarschijnlijk
komt dat vooral door het toerisme waardoor overal souvenirswinkeltjes tussen
zijn gepropt.
Toch verdwalen we nog wel eens in een afgelegen straatje waar
alleen maar kruiden worden verkocht of versierde gietijzeren lampen zoals.
We hebben een redelijk gedetailleerde kaart van de souks maar nergens staan
straatnamen vermeld dus uiteindelijk is het gewoon een kwestie van lekker
rondzwerven.
Aan de noordkant worden de souks begrensd door het complex
van de Ben Youssef moskee en de Medersa waarvan hieren de muren op de foto.
De bewolking is ondertussen helemaal weggetrokken en het is heter dan ooit.
Langs de westkant van de souks lopen we langzaam terug
richting het plein en komen onder andere in steegjes waar alleen schoenlappers
en leerlooiers hun arbeid verrichten, de eindprodukten kun je alleen elders
in de souk kopen. Iedere straat heeft wel een andere geur en overal hangen
gekleurde tapijten. Iedere keer weer vind ik het wandelen door deze buurten
toch een hele belevenis.
Op het Jemaa el Fna plein gaan we nog 2 terrassen langs om
wat te drinken en nog een laatste blik op het plein te werpen. De warmte
verhit ook de gemoederen want af en toe beginnen mensen tegen elkaar te
schreeuwen, maar meestal brengt een derde weer rust.
Wanneer we een taxi terugnemen naar de wijk Gueliz vertelt de taxichauffeur
ook over deze vorm van sociale kontrole. Volgens hem is dat uniek voor Marrakesh
en is daardoor zelfs de misdaad hier veel lager dan in andere Marokkaanse
steden. We hebben deze keer een rustige chauffeur en hij vertelt honderduit
over de stad en haar geschiedenis. Alleen jammer dat hij steeds naar ons
kijkt wanneer hij iets vertelt en dan niet op de weg let.
Deze taxichauffeur is trouwens de enige die netjes de meter aanzet en met
wie we niet hoeven te onderhandelen. We betalen meestal 10 Dirham voor een
ritje van Jemaa el Fna naar ons hotel en op de meter blijkt het 8,20 dirham
te zijn. We betalen dus gewoon 10 dirham (1 Euro).
Terug in het hotel gaat Teije nog even op het balkon
zitten (die is gek met deze warmte!) en ik in de kamer die dankzij de
airco lekker koel is. Na 8 lange dagen waarin we veel nieuwe indrukken
hebben opgedaan, veel gezien en gedaan hebben, voelen we ons nu eigenlijk
bekaf.
's Avonds gaan we uiteraard nog even onze terrasjes in de
buurt langs voor wat eten en drankjes, maar al vroeg zijn we weer terug
in het hotel. Morgenvroeg moeten we al om 4 uur opstaan om de vlucht naar
Casablanca te halen. Het hotel regelt een taxi voor ons, dat is wel prettig.
Marokko, tenminste wat ik ervan gezien heb, is echt een heel
andere wereld dan ons nette en geregelde West-Europa. Ik ben blij dat ik
het gezien heb, maar ik zou er niet kunnen wonen. Wat me het meeste heeft
getroffen is de armoede die hier nog heerst. Zo dicht bij ons welvarende
Europa, en ook al kennen wij ook mensen die het arm hebben, armoede zoals
hier had ik nog nooit eerder gezien. Best goed om eens van dichtbij daarmee
geconfronteerd te worden. Wat hebben wij het toch goed en daar ben ik ook
best blij mee.
Morgen de reis terug en de dag erna moet ik alweer aan het werk, om de volgende
vakantie bij elkaar te verdienen.